Wat is gedragsverandering?

Gedragsverandering; het woord heeft voor mij een wat harde en kille klank. Er zijn ook maar weinig mensen die hun gedrag graag willen veranderen. Het liefst doen we namelijk de dingen zoals we ze altijd doen en houden we alles zoals het nu is. Veilig, vertrouwd en gemakkelijk. Maar aan de andere kant zijn er ook veel mensen die wel een behoefte of wens voelen om iets te bereiken of te verbeteren.
‘Helaas’ is het dan toch nodig om iets te veranderen. Want als je doet wat je altijd deed, krijg je wat je altijd kreeg…

Hoe kunt u verandermoeheid bij uw medewerkers voorkomen en wat kunt u als leidinggevende veranderen om organisatieveranderingen soepel te laten verlopen? Meld u aan voor onze leiderschapstraining en leer effectiever leidinggeven aan veranderingen.

Wat is gedragsverandering, waarom is het soms nodig en hoe kan het dat gedragsverandering vaak zo moeilijk is vol te houden?

Gedragsverandering is een complex proces waarbij oud gedrag moet worden losgelaten en nieuw gedrag moet worden aangeleerd.
Het veranderen van gedrag gaat dus niet over andere gedachten, nieuwe inzichten, bewustwording of vergaren van meer kennis. Gedragsverandering gaat over iets wat je anders doet. En niet slechts 1 keer, maar gedurende langere tijd.

Veel medewerkers kijken argwanend naar veranderingen. Zij zien het nut er niet van in of voelen zich niet gehoord en gezien. Wanneer er te weinig aandacht is voor de emotionele kant van veranderingen is de kans groot dat de verandering mislukt. Of dat u medewerkers hierdoor verlies. En dat is toch zonde! Geef aandacht aan de gevoelens van uw medewerkers: omgaan met veranderingen op het werk.

Gedrag veranderen kan van levensbelang zijn!

Dat we ons gedrag kunnen veranderen is meestal vooral heel prettig. Omdat we het zelf graag willen of omdat het gezien de omstandigheden wenselijk is. Maar gedragsverandering kan ook van levensbelang zijn. Denk maar eens aan een doktersadvies na een hartinfarct. Of aan het gedrag van mensen wanneer het brandalarm afgaat.
Gedragsverandering stelt ons in staat om mee te bewegen en ons aan de veranderende omstandigheden aan te passen.

Dat een gedragsverandering soms ontzettend moeilijk is vol te houden dat hebben we allemaal wel eens ervaren. Bijvoorbeeld wanneer een goed voornemen tijdens de jaarwisseling een maand later toch al niet meer werkt. Of wanneer we iets dat we heel graag willen doen, om de een of andere reden steeds maar weer uitstellen. Hoe zit dat dan? Hoe komt het dat een bepaalde gedragsverandering niet lukt terwijl je het echt wel wilt? Met onze test ‘zelfbeoordeling gedragsverandering’ komen we daar snel achter!

Maar soms is gedrag veranderen helemaal niet zo moeilijk

Maar er zijn ook duurzame gedragsveranderingen die we nauwelijks opmerken en/of die we helemaal niet ervaren hebben als moeilijk. Denk aan een andere route die je bent gaan rijden toen de verkeerssituatie gewijzigd werd. Of wanneer je naar een andere winkel bent gegaan omdat daar een artikel te koop is waar je enthousiast over bent. Als je goed kijkt ontdek je veel gedragingen die je in de loop van de tijd hebt veranderd maar die je geen of nauwelijks moeite hebben gekost. En lang niet altijd omdat je enorm gemotiveerd was of omdat het beslist niet anders kon! Blijkbaar spelen er nog meer factoren een rol.

Het zijn niet de sterkste soorten die overleven en ook niet de meest intelligente. Het is het soort dat het beste reageert op veranderingen. (Charles Darwin)

Wat is er nodig om gedrag te veranderen?

Ik begon hierboven te benoemen wat gedragsverandering niet is. Maar om gedrag te kunnen veranderen is denken, inzicht en kennis wel van groot belang. Daarna komt pas het oefenen van nieuw gedrag en het uiteindelijk duurzaam veranderen van gedrag.
Bepalend voor het willen en kunnen veranderen van gedrag zijn onder andere de motivatie voor het nieuwe gedrag en de omgevingsfactoren. Maar ook de complexiteit van het nieuwe gedrag en of het nieuwe gedrag voldoende leuk is om te doen. En tot slot, maar misschien wel het meest bepalend voor het wel of niet slagen van de missie: is het verlies niet te groot? Wat raak je kwijt door het nieuwe gedrag? Met andere woorden: wat moet je loslaten en is het dat allemaal wel waard?

Er zijn ook mensen die grote moeite hebben met veranderingen. Lees hier verder over: Moeite met veranderingen

Wij vinden gedragsverandering ook niet makkelijk, maar wel ontzettend leuk. En dat zult u merken. Ons enthousiasme werkt aanstekelijk en onze aanpak maakt het u een stuk leuker en makkelijker!

Wat wilt u veranderen? Of wie of wat moet er volgens u veranderen? Vertel het ons! En wij helpen u snel en volledig in kaart te brengen wat er in uw situatie nodig is om de gewenste gedragsverandering te realiseren. En hoe u dit kunt aanpakken. Met of zonder onze hulp.

Benieuwd hoe wij uw vraagstuk aanpakken?
Stuur uw e-mail naar info@gb-ziektepreventie.nl
Maar u kunt ook bellen naar 06-36532662. Spreek dan uw bericht en telefoonnummer in.

Of u kunt hier contact opnemen voor vrijblijvend advies 

U kunt ook eerst nog even verder lezen. Bijvoorbeeld over de onderbouwing van onze aanpak.

Meerdere factoren zijn bepalend voor succes

De motivatie voor de gedragsverandering (wil ik het echt), de omgeving (helpt en stimuleert de omgeving mij of juist niet), de complexiteit van het nieuwe gedrag (kan ik het wel) en het verlies (wat moet ik er voor loslaten, wat raak ik kwijt) zijn voor een belangrijk deel bepalend voor de kans van slagen en het succes van de gedragsverandering! Een goede analyse zoomt hier op in en een goed plan houdt hier dus allemaal rekening mee. Daarom is maatwerk zo ontzettend belangrijk. Ieder persoon is uniek, elke situatie weer anders.

Gaat u voor een standaard aanpak, dan is de kans groot dat al uw moeite voor niets is of het resultaat teleurstellend. Wij werken graag met u samen aan de doelen die voor u belangrijk zijn.

Wij maken gebruik van wetenschappelijk onderzoek, verschillende modellen en theorieën, zodat we zeker weten dat onze aanpak effectief zal zijn. Hier leest u meer over onze onderbouwing aanpak nieuw gedrag leren. 

In de basis maken we gebruik van de theorie van Susan Michie; “Het gedragsveranderingswiel”. Ben Tiggelaar gebruikt deze theorie weer in zijn model “De Ladder”. We zijn gecertificeerd om met “De Ladder” te werken.
Bent u nieuwsgierig naar hoe wij uw vraagstuk aanpakken? Neem snel contact met ons op.

Wat is gedrag?

Er zijn meerdere definities maar de meest praktische definitie is Gedrag is alles wat we doen.
Gedrag is wat je kunt voordoen of nadoen.

Als u spreekt over gedrag van anderen dan gaat het over wat u ze werkelijk ziet doen.
We kennen drie ‘soorten’ gedrag:

  1. Gedrag dat je eenmalig of zelden vertoont zoals bijvoorbeeld het kopen van een nieuw huis,
  2. Gedrag dat je regelmatig vertoont zoals het plannen van vakantie, het opruimen van je huis
  3. of gedrag dat je dagelijks vertoont zoals de manier waarop je eet, werkt, luistert of reageert.

Die laatste categorie noemen wordt ook wel gewoontegedrag genoemd en dat is best heel lastig om te veranderen!

Wat is gedragsverandering?

Gedragsverandering gaat volgens ons over het veranderen van concreet zichtbaar of merkbaar gedrag.
Het is niet voldoende dat mensen kennis krijgen over gedragsverandering, zich ergens bewust van worden of dat ze nieuwe inzichten hebben gekregen. Bij gedragsverandering gaat het om concreet anders handelen zodat het een gewoonte gaat worden.

In veel gevallen is het nodig om een concreet plan van aanpak te maken. Hiermee wordt de kans vergroot dat het gewenste nieuwe gedrag ook daadwerkelijk wordt geoefend.
Want oefenen en herhalen is nodig om van nieuw gedrag uiteindelijk een gewoonte te maken.
En houd er dan ook rekening mee dat u hierbij een aantal keren zult vallen, opstaan en opnieuw moet beginnen. Gedragsverandering is een proces.


Waarom is gedragsverandering belangrijk?

Mensen zijn in staat om te overleven omdat we in staat zijn ons gedrag aan de omstandigheden aan te passen. Gedrag veranderen gaat in het geval van overleven vaak automatisch. Wanneer u echter goed nadenkt over een situatie en een nadrukkelijke wens heeft om die te veranderen dan komt dit vaak voort uit onvrede met de situatie of uit angst.

Maar in ons vak komen we ook andere situaties tegen. Bijvoorbeeld dat iemand veranderen moet, maar dit zelf (nog) niet wil of nodig vindt.
Ook komt het voor dat iemand met een vooruitziende blik zelf een bepaalde verandering wil. Niet vanuit onvrede over de huidige situatie maar om problemen in de toekomst voor te blijven.

In het laatste geval, preventief veranderen van gedrag, ontbreekt de prikkel in het heden (onvrede of angst) maar werken we dus aan een mooie toekomst. We noemen dit vaak een lonkend perspectief.
Angst speelt dan soms wel een rol, maar de wens om iets belangrijks en aantrekkelijks te bereiken is vaak een sterke motivator. Denk bijvoorbeeld aan een promotie willen maken of succesvoller willen zijn. Of aan gezondheid op latere leeftijd en de mogelijkheid om dan nog te kunnen reizen.

Wanneer er sprake is van onvrede/angst nu én een lonkend perspectief dan heeft u de meest krachtige combinatie om een gewenste gedragsverandering te realiseren.

Gewenst gedrag

Gedragsverandering is dus belangrijk om problemen op te lossen of om doelen te bereiken. Hoe sterker de eigen motivatie (van diegene die het gedrag moet veranderen) voor deze verandering hoe beter. Daarom is het belangrijk dat u als werkgever aansluit bij de denk- en leefwereld van uw medewerkers. En dat u uw medewerkers meeneemt in de noodzaak van de gedragsverandering en betrekt bij uw doelen Laat uw medewerkers zoveel mogelijk meedenken en meebeslissen.

De gewenste gedragsverandering moet aansluiten bij de kennis en de ervaren problemen en doelen van uw medewerkers.
Uw medewerkers moeten ten slotte het nieuwe gedrag vertonen, het is daarom belangrijk dat zij er helemaal achter staan, het eenvoudig kunnen doen en ook makkelijk kunnen volhouden.

Er moet dus ruim voldoende draagvlak zijn voor de door u gewenste verandering. Dat vraagt veel voorbereiding van uw kant maar u hoeft het niet allemaal zelf te doen. Wij helpen u graag. Dit zijn de stappen om gewenst gedrag op de werkvloer te bevorderen.

Onderzoek naar gedragsverandering

Er is al veel onderzoek gedaan naar “wat is gedragsverandering”, “hoe kun je gedrag veranderen” en “waarom is gedragsverandering zo moeilijk”. Er zijn verschillende redenen waarom gedragsverandering lastig is.

1. Onze voorkeur gaat uit naar gemak en automatisch gedrag. Gewoontes ontstaan doordat bepaald gedrag werkt in een bepaalde situatie. Wat meteen een succeservaring of plezier oplevert, doen we steeds vaker en daardoor wordt het steeds makkelijker om te doen. Nieuw gedrag is zo lastig omdat het nog niet automatisch gaat en nog niet meteen die beloning oplevert.

2. We gebruiken de wetenschap niet. In een onderzoek van Thomas Webb wordt gesteld dat veranderinterventies die zijn gebaseerd op wetenschappelijke theorie stelselmatig effectiever zijn dan interventies die enkel gebaseerd zijn op ideeën, intuïties en ervaringen. Bij veel veranderingen maken we echter geen gebruik van die wetenschap. Managers vertellen hun medewerkers wat ze ander moeten doen en zijn vervolgens verbaasd dat medewerkers dit niet gewoon doen.

3. We gebruiken te weinig verandertechnieken. Interventies die gebruikmaken van meerdere technieken voor gedragsverandering zijn effectiever dan interventies die gebruikmaken van slechts één techniek.
Zelf hebben we ervaren dat het inzetten op verschillende leerstijlen ook kan helpen. Want gedragsverandering is nieuw gedrag leren, en niet iedereen leert het best op dezelfde manier.

4. Motivatie alleen is niet genoeg.  We denken vaak dat motivatie alleen voldoende is om te kunnen veranderen. Dat is niet zo. Ben Tiggelaar beschrijft drie ‘aanjagers’ die gedrag beïnvloeden, maar die ook elkaar onderling beïnvloeden:

  1. Capaciteit: het fysieke en psychologische vermogen om iets te doen.
  2. Motivatie: de overtuiging, de innerlijke drang om iets te doen.
  3. Omgeving: de fysieke en sociale omgeving moeten gedrag mogelijk maken.

Wij onderzoeken en richten ons op deze 3 factoren om de gewenste gedragsverandering te stimuleren.

5. De omgeving verandert niet mee. Veel veranderingen mislukken omdat de omgeving hetzelfde blijft. Als een medewerker veranderen wil maar de collega’s veranderen niet mee dan kunt u er van uitgaan dat de medewerker niet zal slagen in de gedragsverandering. Dit valt ook onder de 3e aanjager (punt 4). In meerdere studies is het belang van aansluiting bij en support uit de (sociale) omgeving aangetoond.

6. We hebben een hekel aan verlies. Mensen hebben de sterke neiging om pijn, ongemak en verlies te vermijden. Onze wens en ons streven om pijn en verlies te voorkomen belemmert ons in veel gevallen om te leren, te experimenteren en te veranderen.
We weten wel wat we nu hebben, maar nog niet wat we gaan krijgen.
We voelen vaak heel goed wat we kwijt gaan raken wanneer we ons oude gedrag loslaten en dat voelt niet fijn…

De 3 belangrijkste uitgangspunten voor gedragsverandering

Gedrag veranderen kan dus best lastig zijn. Vooral gewoontegedrag. Maar het is wel mogelijk! Wij zorgen ervoor dat het kan en ook leuk wordt om te doen! We zoomen eerst samen met u in en zorgen voor een grondige analyse van de situatie. We willen achterhalen waar precies de kern voor u in zit. Vervolgens ontwikkelen wij een doelgerichte interventie om de gewenste verandering te realiseren.
We houden daarbij rekening met de volgende uitgangspunten:

  1. Maak de capaciteit om het gedrag te reguleren zo groot mogelijk
  2. Zorg er voor dat de gelegenheid om de verandering te ondersteunen zo optimaal mogelijk is
  3. Maak de motivatie om het gewenste gedrag te vertonen zo groot mogelijk

Met welke verandering kunnen wij u helpen?
Stuur uw e-mail naar info@gb-ziektepreventie.nl
Maar u kunt ook bellen naar 06-36532662. Spreek dan uw bericht en telefoonnummer in.

Of u kunt hier contact opnemen voor een goed onderbouwd voorstel